Een 3D-film van de Melkweg

Een supernauwkeurige cartograaf van de Melkweg

Het tweede jongerencollege van 2026 gaat over het project Gaia en hoe deze ruimtetelescoop ruim 10 jaren ons melkwegstelstel in kaart bracht. Op zaterdag 14 maart 2026 (tussen 13:30 en 15:30 uur) komt dr. Jos de Bruijne, wetenschapper bij ESA, jullie alles vertellen over dit onderwerp en zijn onderzoek.

Je bent vanaf pakweg 13:00 uur van harte welkom in het Huygensgebouw van de Radboud Universiteit. Het jongerencollege wordt ook live gestreamd. Let op: dit is dus weer het gebruikelijke gebouw.

Waar gaat de lezing over?

De Gaia-missie van het Europese ruimtevaartagentschap ESA heeft als doel het ontrafelen van de structuur, de ontstaansgeschiedenis en de evolutie van ons melkwegstel de Melkweg.

In maart 2025 is de satelliet officieel uitgeschakeld, en in een 'pensioenbaan' rond de zon geplaatst, nadat zij meer dan 10 jaar onafgebroken meer dan 2 miljard sterren aan de hemel in kaart heeft gebracht. Waarom kon Gaia niet gewoon doorgaan? Het antwoord is simpel: de brandstof die nodig was om de telescoop stabiel te houden raakte op.

Het resultaat van al deze waarnemingen is een vrij-toegankelijke internetcatalogus met de eigenschappen van alle sterren. De meest waardevolle velden in deze catalogus zijn de bewegingen en afstanden van alle objecten waarmee sterren terug en vooruit in de tijd kunnen worden gespoeld. En zo kan er een 3D-film van de Melkweg worden gemaakt.

Er komt dus geen nieuwe data meer, maar de enorme datasets die tijdens de missie zijn verzameld worden nog decennia lang geanalyseerd door wetenschappers. De vierde versie van deze catalogus wordt in december 2026 vrijgegeven maar de derde versie uit 2022 heeft al tot meer dan 15 duizend ontdekkingen geleid. Ook staat er nog een publicatie gepland voor 2030. In deze lezing zal Jos de Bruijne uitleggen wat Gaia zo speciaal maakt. En hij gaat in op een aantal wetenschappelijke resultaten.

Over dr. Jos de Bruijne

Astronoom Jos de Bruijne is wetenschappelijk staflid van het Europese ruimtevaartagentschap ESA en werkt daar sinds 2002 aan de Gaia-missie.

Zijn achtergrond ligt in Leiden op het gebied van de structuur en evolutie van melkwegstelsels en van nabije stergroepen. Hij behaalde aan de Universiteit Leiden zijn bachelor, master en doctoraal.

Momenteel is Jos verantwoordelijk voor het wetenschappelijke archief van de missie waarin alle gegevens worden opgeslagen en van waaruit deze toegankelijk worden gemaakt voor wetenschappelijk onderzoek.

Kom op zaterdag 14 maart naar Nijmegen om dit boeiende hoorcollege bij te wonen! Zorg dat je erbij bent 🙂